Nous vivons dans un monde influencé par Trump. Ce personnage a été l’acteur principal qui a changé le cours des affaires mondiales en 2025, et cela se poursuivra tant qu’il sera Président des Etats-Unis. Son style de pensée unique bouscule les normes dans certains domaines (comme le commerce international), mais a donné également des résultats positifs en diplomatie (comme à Gaza) et imposé des changements nécessaires (comme les dépenses européennes en matière de défense). Alors que la tornade Trump va continuer de souffler en 2026, voici des sujets à surveiller au cours de l’année à venir. Le président Trump a changé profondément les règles et les institutions qui existaient depuis des années, tout en transformant le mode de fonctionnement de la Maison Blanche.
Ses droits de douane ont porté un coup dur au système commercial multilatéral. Les mécanismes de la diplomatie internationale, y compris l’ONU et l’aide internationale, ont subi l’impact des coupes budgétaires américaines. Les alliances stratégiques ont été transformées en relations plus transactionnelles qui ont monétisé le poids militaire et économique américain. Cela s’est traduit clairement par le cessez-le-feu à Gaza (seul le Président américain pouvait faire pression sur le gouvernement israélien) où des leviers économiques ont prévalu. En d’autres termes, une vision économiste et opportuniste, misant sur les dividendes de la paix dans la reconstruction de Gaza. Sa fermeté envers les alliés de l’OTAN a conduit à des augmentations des budgets de défense que peu de gouvernements occidentaux auraient cru possibles il y a un an. Au fond, on a assisté à un balancement constant entre la dimension transactionnelle du trumpisme (le « deal ») et la dimension idéologique (la superpuissance américaine à visées impériales, cf le Panama, le Groenland et le Canada).
Les contours du nouveau monde deviendront beaucoup plus clairs en 2026, particulièrement dans trois domaines : en premier lieu, l’avenir des démocraties libérales occidentales. Les élections de mi-mandat de novembre détermineront si les États-Unis courent un risque sérieux de quasi-autoritarisme. Si les démocrates remportent le contrôle de la Chambre des représentants, l’administration Trump sera soumise à un contrôle significatif. En Europe, 2026 montrera si les nationalistes populistes de type MAGA sont sur le point d’accéder au pouvoir dans les plus grandes économies européennes. En Grande-Bretagne, où le parti Reform UK de Nigel Farage est en tête dans les sondages, les élections locales révéleront si cette avance se traduit en votes et si, par conséquent, les prochaines élections générales en seront affectées. En France, la fragilité du gouvernement en place est réelle, ce qui entraînerait des élections législatives et conduirait probablement Jordan Bardella à devenir le premier chef de gouvernement français issu de la droite populiste. En Allemagne, on verra si le « pare-feu » contre l’Alternative pour l’Allemagne, parti d’extrême droite, tiendra le coup.
Le deuxième domaine où la situation s’éclaircira est celui de la géopolitique. En 2026, le transactionnalisme trumpien évoluera vers un curieux mélange de paix instable à travers le monde, d’interventionnisme musclé dans l’arrière-cour des États-Unis et d’accords opportunistes autour des chaînes d’approvisionnement critiques. Le désir de M. Trump d’obtenir le prix Nobel de la paix le maintiendra engagé au Moyen-Orient. Il empêchera Israël de retourner à une guerre totale à Gaza. Trump pourrait également jouer le rôle de pacificateur ailleurs, en particulier là où des accords sur les terres rares peuvent être conclus. Mais face à l’intransigeance de Poutine, les États-Unis laisseront l’avenir de l’Ukraine à l’Europe qui, absorbée par la montée de la droite populiste, pourrait ne pas être à la hauteur de cette responsabilité. Les signaux les plus clairs sur l’orientation de la politique étrangère américaine viendront d’Asie et d’Amérique latine. En Asie, la volonté de Trump de faire des affaires avec la Chine pourrait mener à une dangereuse érosion du soutien à Taïwan. L’ambiguïté stratégique des États-Unis pourrait céder la place à une nonchalance étudiée, surtout si l’affaiblissement de l’économie américaine rend plus important pour Trump de conclure un accord commercial majeur avec la Chine. En revanche, le continent sud-américain verra un usage musclé de la puissance étatsunienne, combinant le soutien à des compagnons de route idéologiques (Javier Milei en Argentine et Nayib Bukele au Salvador) et une intimidation sans vergogne des adversaires idéologiques. Mais d’ici la fin de 2026, l’économie américaine pourrait ne plus sembler aussi exceptionnelle. Une économie plus faible augmenterait les chances des démocrates de reprendre la Chambre des représentants et de rétablir certains contrôles dans la démocratie américaine. Et une économie plus faible pourrait même encourager Trump lui-même à faire preuve d’un plus grand pragmatisme. Une chose est sûre, le trumpisme continuera à marquer le cours des événements en 2026.
Pour nous Européens, la grande question internationale de l’année 2026 est sans contexte le sort de l’Ukraine. C’est la clé de la sécurité européenne. Si Kiev tombe, Poutine contrôlera la plus grande armée d’Europe et une industrie de l’armement redoutable. Certains pensent que le président russe doit croire que le temps joue en sa faveur, sinon il aurait déjà demandé la paix. Pourtant, les leçons du Vietnam, de l’Afghanistan et de l’Irak montrent que les dirigeants s’accrochent dans l’espoir que quelque chose – n’importe quoi – finira par se produire. Il y a donc de fortes chances que Poutine continue à se battre en 2026, attendant que ses généraux trouvent une nouvelle façon de mener la guerre, que l’Ukraine soit à court d’hommes, que le gouvernement de Zelensky s’effondre, ou que Trump ou l’Europe perdent patience.
Mais si rien de tout cela ne se produit, Poutine s’exposera à un terrible jugement. La Russie a hypothéqué son économie, poussé la Finlande et la Suède à rejoindre l’OTAN, s’est subordonnée à la Chine et a décimé toute une génération de jeunes hommes. Et pour quoi ? Dès que cette question se posera aux Russes, le monde sera confronté à un nouveau danger. Poutine pourrait accepter la défaite à l’étranger et imposer la terreur chez lui.
Plus que jamais le monde restera incertain.
Raoul Delcorde, Président du Club Diplomatique de Belgique.
(les vues présentées ici n’engagent que leur auteur).
We leven in een wereld die beïnvloed wordt door Trump. Deze figuur was de belangrijkste speler die in 2025 de loop van de wereldpolitiek heeft veranderd, en dat zal zo blijven zolang hij president van de Verenigde Staten is. Zijn unieke denkwijze zet de normen op bepaalde gebieden (zoals de internationale handel) op hun kop, maar heeft ook positieve resultaten opgeleverd op diplomatiek vlak (zoals in Gaza) en noodzakelijke veranderingen afgedwongen (zoals de Europese defensie-uitgaven). Terwijl de tornado Trump ook in 2026 zal blijven razen, zijn dit de onderwerpen om in de gaten te houden in het komende jaar.
President Trump heeft de regels en instellingen die al jaren bestonden ingrijpend veranderd en tegelijkertijd de werkwijze van het Witte Huis getransformeerd.
Zijn invoerheffingen hebben het multilaterale handelssysteem een zware klap toegebracht. De mechanismen van de internationale diplomatie, waaronder de VN en internationale hulp, hebben te lijden gehad onder de Amerikaanse bezuinigingen. Strategische allianties zijn omgevormd tot meer transactionele relaties waarin het militaire en economische gewicht van de VS te gelde wordt gemaakt. Dit kwam duidelijk tot uiting in het staakt-het-vuren in Gaza (alleen de Amerikaanse president kon druk uitoefenen op de Israëlische regering), waar economische hefbomen de overhand hadden. Met andere woorden, een economische en opportunistische visie, die inzet op de vruchten van vrede bij de wederopbouw van Gaza.
Zijn standvastigheid ten opzichte van de NAVO-bondgenoten heeft geleid tot verhogingen van de defensiebegrotingen die weinig westerse regeringen een jaar geleden voor mogelijk hadden gehouden. In wezen was er een voortdurende afweging tussen de transactionele dimensie van het trumpisme (de “deal”) en de ideologische dimensie (de Amerikaanse supermacht met imperiale ambities, zie Panama, Groenland en Canada).
De contouren van de nieuwe wereld zullen in 2026 veel duidelijker worden, met name op drie gebieden: ten eerste, de toekomst van de westerse liberale democratieën. De tussentijdse verkiezingen in november zullen bepalen of de Verenigde Staten een ernstig risico lopen op quasi-autoritarisme. Als de Democraten de controle over het Huis van Afgevaardigden veroveren, zal de regering-Trump aan aanzienlijke controle worden onderworpen. In Europa zal 2026 uitwijzen of populistische nationalisten van het MAGA-type op het punt staan aan de macht te komen in de grootste Europese economieën. In Groot-Brittannië, waar de Reform UK-partij van Nigel Farage in de peilingen aan kop gaat, zullen de lokale verkiezingen uitwijzen of deze voorsprong zich vertaalt in stemmen en of dit gevolgen zal hebben voor de komende algemene verkiezingen.
In Frankrijk is de kwetsbaarheid van de huidige regering reëel, wat zou leiden tot parlementsverkiezingen en waarschijnlijk tot Jordan Bardella als eerste Franse regeringsleider uit de populistische rechtse hoek. In Duitsland zal blijken of de ‘brandmuur’ tegen de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland standhoudt.
Het tweede gebied waarop de situatie duidelijker zal worden, is de geopolitiek. In 2026 zal het transactionalisme van Trump evolueren naar een merkwaardige mix van onstabiele vrede over de hele wereld, krachtig interventionisme in de achtertuin van de Verenigde Staten en opportunistische overeenkomsten rond kritieke toeleveringsketens. De wens van Trump om de Nobelprijs voor de Vrede te winnen, zal hem betrokken houden bij het Midden-Oosten. Hij zal Israël ervan weerhouden om terug te keren naar een totale oorlog in Gaza. Trump zou ook elders de rol van vredestichter kunnen spelen, met name waar overeenkomsten over zeldzame aardmetalen kunnen worden gesloten. Maar gezien de onverzettelijkheid van Poetin zullen de Verenigde Staten de toekomst van Oekraïne overlaten aan Europa, dat, in beslag genomen door de opkomst van populistisch rechts, deze verantwoordelijkheid misschien niet aankan. De duidelijkste signalen over de koers van het Amerikaanse buitenlandse beleid zullen uit Azië en Latijns-Amerika komen. In Azië zou Trumps bereidheid om zaken te doen met China kunnen leiden tot een gevaarlijke uitholling van de steun aan Taiwan.
De strategische ambiguïteit van de Verenigde Staten zou plaats kunnen maken voor een weloverwogen nonchalance, vooral als de verzwakking van de Amerikaanse economie het voor Trump belangrijker maakt om een belangrijke handelsovereenkomst met China te sluiten. Het Zuid-Amerikaanse continent daarentegen zal getuige zijn van een krachtig gebruik van de Amerikaanse macht, waarbij steun aan ideologische bondgenoten (Javier Milei in Argentinië en Nayib Bukele in El Salvador) wordt gecombineerd met schaamteloze intimidatie van ideologische tegenstanders. Maar tegen het einde van 2026 zou de Amerikaanse economie wel eens niet meer zo uitzonderlijk kunnen lijken. Een zwakkere economie zou de kansen van de Democraten vergroten om de Senaat te heroveren en bepaalde controles in de Amerikaanse democratie te herstellen. En een zwakkere economie zou zelfs Trump zelf kunnen aanmoedigen om meer pragmatisme aan de dag te leggen. Eén ding is zeker: het trumpisme zal ook in 2026 de gang van zaken blijven bepalen.
Voor ons Europeanen is de grote internationale kwestie van het jaar 2026 zonder twijfel het lot van Oekraïne. Dat is de sleutel tot de Europese veiligheid. Als Kiev valt, zal Poetin de grootste legermacht van Europa en een formidabele wapenindustrie onder zijn controle hebben. Sommigen denken dat de Russische president moet geloven dat de tijd in zijn voordeel werkt, anders zou hij al om vrede hebben gevraagd. De lessen van Vietnam, Afghanistan en Irak tonen echter aan dat leiders volhouden in de hoop dat er uiteindelijk iets – wat dan ook – zal gebeuren. De kans is dus groot dat Poetin in 2026 blijft vechten, in afwachting dat zijn generaals een nieuwe manier vinden om oorlog te voeren, dat Oekraïne zonder manschappen komt te zitten, dat de regering van Zelensky instort, of dat Trump of Europa hun geduld verliezen.
Maar als dat allemaal niet gebeurt, zal Poetin zich blootstellen aan een verschrikkelijk oordeel. Rusland heeft zijn economie verpest, Finland en Zweden ertoe aangezet om toe te treden tot de NAVO, zich ondergeschikt gemaakt aan China en een hele generatie jonge mannen gedecimeerd. En waarvoor? Zodra de Russen zich deze vraag gaan stellen, zal de wereld met een nieuw gevaar worden geconfronteerd. Poetin zou de nederlaag in het buitenland kunnen accepteren en thuis terreur kunnen gaan zaaien.
De wereld zal dan meer dan ooit in onzekerheid verkeren.
Raoul Delcorde, voorzitter van Club Diplomatique de Belgique.
(De hier gepresenteerde standpunten zijn uitsluitend die van de auteur).